18 OCAK 1998: "Kuzey Kafkasya" Adlı Broşür Yeniden Düzenlenerek Bastırıldı.

KUZEY KAFKASYA (1917-1970) 

Yazar: Barasbi BAYTUGAN

Dizgi-Düzenleme: Orhan DOĞBAY

Baskı Yılı: Ocak 1998  

 

“KUZEY KAFKASYA” (1917-1970); Kafkas tarihinin küçük bir özetidir.

Yazarımız Barasbi Baytugan, kitabının “Genel Bilgi” bölümünde Kafkasya’nın coğrafi ve etnik durumu hakkında özet bilgiler verirken, Kafkasyalıların “etno-kültürel ve tarihsel birliği”ne  özel bir vurgu yapmaktadır.

İkinci bölüm “Kuzey Kafkasya Tarihi”ni 1970’li yıllara kadar özetlemektedir.

Kafkas tarihini inceleyen çeşitli araştırmalar arasında bu kitabı farklı ve önemli kılan iki özelliği vardır. Birincisi 1917-1921 dönemini kapsayan “fırtınalı yıllar” ile ilgili detaylı, objektif ve realist tespitlerdir. İkincisi ise Sovyet dönemine yönelik ciddi eleştirilerdir.

Baytugan’ın bu iki dönemle ilgili tespitleri politik tarihimizin alacakaranlık dönemlerini oldukça aydınlatacak, ufkumuzu genişletecek ve son yıllardaki bazı tartışmalara da ışık tutacaktır. Bilindiği gibi, bu konuda dikkate alınacak ciddi ve tutarlı çok az araştırma vardır.  Yakın tarihimizi yorumlayan aydınlarımızın çoğunluğu, içinde bulundukları politik konjüktüründe etkisiyle ideolojik saplantılardan kurtulamamış ve tespitleri oldukça sübjektif kalmıştır.

Kafkasya’da yıllar süren savaşların, sürgünlerin ve işgalin sonucunda 1922’de dondurulan tarih, Sovyetler Birliği’nin çökmesiyle yeniden harekete geçmiş, “Kafkasya tüm organları ve tüm hücreleriyle titreyerek kendine dönmeye, birleşmeye o eski heybetli ve güzel Kafkasya’mız olmaya” yönelmiştir. Bu da tekrar başlayan politik mücadeleye temel referans olan tarihi dönemlerin yeniden okunmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu dönemlerin en önemlisi de 1917-1921 yılları arasıdır. (Kafkasyalılar modern anlamda ilk devletlerini “Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti”ni bu dönemde kurmuşlar ve yaşatmışlardı.) Baytugan l917-1921’in “fırtınalı yıllar”ını anlatırken bu döneme yönelik sürdürülen karşı propaganda çalışmalarına da güzel bir cevap vermekte, “Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti”nin varlığını kabul etmeyen Moskova merkezli Rusçu bakışın tezlerini de çürütmektedir. Ayrıca bu bölümde dönemin ikinci yarısında cumhuriyetin yaşatılması için büyük çabalar sarfeden, “Kuzey Kafkasya Savunma Konseyi”nin iç yapısı ve çalışmaları hakkında da geniş bilgiler bulunmaktadır.

Yazarımızın Sovyet dönemine yönelik eleştirileri ise aradan 25-30 yıl geçmesine rağmen güncelliğini hâlâ korumaktadır. Çünkü Sovyet sisteminin çökmesine rağmen Kafkasya’da değişen fazlaca birşey yoktur. Baytugan’ın haklı olarak işaret ettiği ve eleştirdiği “sosyo-ekonomik ve politik sömürge statüsü” çok az değişikliklerle devam etmektedir...”   

 

Samsun BKD Arşivi Samsun BKD Seyir defteri 1997 - 1999 Çalışma Dönemi 18 OCAK 1998: "Kuzey Kafkasya" Adlı Broşür Yeniden Düzenlenerek Bastırıldı.